Gościniec PTTK „Perła Zachodu”

Dolina Bobru pasmo
Jeżów Sudecki gmina
karkonoski powiat

Siedlęcin 58-522 Siedlęcin

Położenie nad Jeziorem Modrym w dolinie Bobru
Kładka wisząca prowadząca na skalisty brzeg jeziora
Dojście szlakami z Siedlęcina i Jeleniej Góry

Gościniec PTTK „Perła Zachodu”
Zlokalizowany w Borowym Jarze (Siedlęcin), dosłownie zawieszony na krawędzi przełomu rzeki Bóbr.
Obiekt jest rzadkim przykładem symbiozy architektury turystycznej z antropogeniczną zmianą krajobrazu (powstał jako bezpośrednie następstwo budowy zapory hydrotechnicznej).

1. Położenie i charakter miejsca

Geografia i geologia: Pogórze Izerskie, stromy, prawy brzeg przełomu rzeki Bóbr (Borowy Jar). Posadowienie budynku wymagało solidnej podbudowy kamiennej ze względu na rywalizację z erozją rzeczną.
Krajobraz: Historycznie był to dziki wąwóz. Obecny charakter to wynik spiętrzenia wód (Jezioro Modre) na długości 1 km. Bezpośrednio naprzeciwko znajdują się formacje skalne Wieżyca i Zamczysko.

2. Geneza powstania obiektu

Impuls inwestycyjny: Obiekt nie powstałby, gdyby nie wielkie inwestycje hydrotechniczne w dolinie Bobru. Po uruchomieniu zapory we Wrzeszczynie (1924–1925), nowo powstałe Jezioro Modre wygenerowało potężny potencjał turystyczny dla mieszkańców pobliskiej Jeleniej Góry (Hirschberga).
Inicjatywa: Inwestycja prywatna, nastawiona na szybką kapitalizację weekendowego ruchu spacerowego.

3. Historia chronologiczna

1924–1925: Budowa zapory we Wrzeszczynie; zalanie dna Borowego Jaru.
1927: Wzniesienie gospody wraz z wieżą widokową pod nazwą Turmsteinbaude. Równolegle wytyczono ścieżki i przerzucono wiszącą kładkę.
1927–1945: Złoty wiek obiektu jako popularnego Gasthausu dla zamożniejszych mieszczan.
1945–1950: Okres przejściowy po zmianie granic państwowych; obiekt sporadycznie wykorzystywany.
8 kwietnia 1950: Oficjalna inauguracja działalności jako Schronisko PTTK „Perła Zachodu”.
Lata 60.–80. XX w.: Epoka katastrofy ekologicznej. Rozwój przemysłu w Kotlinie Jeleniogórskiej (m.in. zakłady celulozowe) doprowadził do drastycznego skażenia rzeki Bóbr. Obiekt traci turystów i zyskuje w środowisku lokalnym miano „Perły Smrodu”.
Po 1989: Dekadencja przemysłu ciężkiego skutkuje naturalnym oczyszczaniem rzeki. Obiekt powoli odzyskuje renomę, przechodząc transformację w stronę gościńca z silnym akcentem na turystykę rowerową.

4. Architektura

Sudecki modernizm w wydaniu uzdrowiskowo-turystycznym.

Materiały: Obiekt w przeważającej części drewniany (konstrukcja ryglowa/zielska charakterystyczna dla regionu), posadowiony na masywnym, kamiennym cokole chroniącym przed wilgocią z rzeki.
Układ przestrzenny: Horyzontalna, mocno rozczłonkowana bryła, z którą kontrastuje wertykalna dominanta – wielokątna wieża widokowa.
Cechy szczególne: Rozbudowany system drewnianych tarasów nadwieszonych nad urwiskiem. Integralną częścią założenia (choć niezależną konstrukcyjnie) jest lekki, wiszący most kładkowy ułatwiający komunikację z lewym brzegiem.

5. Katastrofy, pożary i wydarzenia nadzwyczajne

Obiekt ocalał z pożarów i II wojny światowej. Jedyną i to wieloletnią „katastrofą” była gigantyczna degradacja środowiskowa rzeki w czasach PRL, która całkowicie wypaczyła turystyczny sens istnienia schroniska na blisko trzy dekady.

6. Znaczenie krajobrazowe i kulturowe

Z architektonicznego i planistycznego punktu widzenia to wybitny przykład wkomponowania infrastruktury turystycznej w sztucznie stworzony krajobraz. Obecnie obiekt objęty jest ochroną w ramach Parku Krajobrazowego Doliny Bobru.

7. Zmiany funkcji obiektu

Pierwotnie (1927–1945): Prywatny Gasthaus (gospoda z wyszynkiem i punktem widokowym).
Później (1950–l. 90.): Klasyczne schronisko turystyczne PTTK.
Obecnie: Gościniec (restauracja i pokoje gościnne), nastawiony mocno na obsługę jednodniowego ruchu spacerowego i rowerzystów.

8. Najważniejsze ustalenia i korekty popularnych informacji

Fakt:
Przez większość okresu PRL obiekt był omijany przez turystów z powodu trudnego do zniesienia odoru chemikaliów i zanieczyszczeń organicznych z rzeki.

Popularny mit:

Budynek istniał na długo przed powstaniem Jeziora Modrego (np. jako leśniczówka lub strażnica).

Wyjaśnienie:

Źródła (m.in. Słownik geografii turystycznej Sudetów) jednoznacznie wskazują, że budynek powstał w 1927 roku – dokładnie dwa lata po napełnieniu zbiornika (1925), celowo wykorzystując jego nowe walory krajobrazowe.

Podsumowanie

Gościniec „Perła Zachodu” to z historycznego punktu widzenia architektoniczny oportunista – obiekt, który mistrzowsko skapitalizował drastyczną interwencję człowieka w naturę (budowę tamy). Jego dzieje to fascynujące studium tego, jak zanieczyszczenie, a następnie odbudowa ekosystemu bezpośrednio warunkują przetrwanie architektury turystycznej.

Otwórz w OpenStreetMap Mapa: OpenStreetMap. Szlaki: Waymarked Trails.

Miejscowość: Siedlęcin
Gmina: Jeżów Sudecki
Powiat: karkonoski
Województwo: dolnośląskie
Pasmo: Dolina Bobru

Położenie

Obiekt znajduje się nad Jeziorem Modrym, w dolinie Bobru, na terenie Parku Krajobrazowego Doliny Bobru. Leży poza zwartą zabudową Siedlęcina, na znakowanej trasie łączącej wieś z Jelenią Górą i doliną w kierunku Jeziora Pilchowickiego.

Dojazd samochodem

Dojazd prowadzi od strony Siedlęcina lokalną drogą do samego gościńca. Możliwość dojazdu samochodem i autokarem.

Parking

Parkowanie jest możliwe przy obiekcie

Transport publiczny

Najbliższym punktem kolejowym jest Siedlęcin; od stacji prowadzi zielony szlak pieszy. Drugim wariantem jest dojazd do Jeleniej Góry i przejście żółtym szlakiem od rejonu dworca autobusowego.

Dojścia i dojazdy

Siedlęcin, stacja kolejowa Dojście piesze szlak zielony 35 min Łatwa Znakowane dojście doliną Bobru; zarządca podaje orientacyjnie 30–35 minut.
Jelenia Góra, rejon dworca autobusowego Dojście piesze szlak żółty 1 h 30 min Umiarkowana Dłuższe dojście znakowanym szlakiem przez dolinę Bobru.

Dostępność

Do gościńca można dojechać samochodem lub autokarem.

Kontakt i płatności

Telefon: +48 511 600 511, +48 662 242 097
E-mail: perlazachodu1@gmail.com

← Wróć do listy obiektów